Phát âm tiếng Anh: Thế nào là “chuẩn”?

Dân trí Giáo dục - Khuyến học Thứ Ba, 15/07/2014

Chủ đề phát âm tiếng Anh “chuẩn” đang thu hút sự chú ý lớn của dư luận, nhất là sau phát biểu gần đây của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Phạm Vũ Luận về chuyện ở Việt Nam “trò phát âm chuẩn, cô chê” hay clip mới nhất của cựu đại sứ du lịch Việt Nam Lý Nhã Kỳ khi trả lời phỏng vấn bằng tiếng Anh trên một kênh truyền hình Nam Phi.

Là một người có kinh nghiệm đứng lớp nhiều năm giảng dạy bộ môn tiếng Anh, ông Doãn Minh Mão - Phó Giám đốc đào tạo Học viện Anh ngữ EQuest Academy - có chia sẻ về chủ đề này.

VTC 14 - Phát âm Tiếng Anh - Thế nào là chuẩn?

Uptalk: Đối xử thế nào với kiểu nói tiếng Anh "hợp mốt" này?

Trên tờ báo The Guardian năm 2001, nhà báo Matt Seaton (người Luân Đôn) phàn nàn rằng, đứa con gái 6 tuổi của ông, chỉ sau một mùa hè đi cắm trại ở Mỹ về thì cách nói tiếng Anh của nó nghe vô cùng lạ tai. Cô bé tường thuật lại những gì đã làm ở Mỹ cho bố nghe mà cứ như thể cô đang thẩm vấn ông bằng toàn những câu hỏi: "Well, we went canoeing on the lake? Which was, like, really really fun? And then we had storytelling in the barn?"

Đoạn trích muốn nói đến thói quen sử dụng ngữ điệu lên giọng ở cuối câu tường thuật, thay vì xuống giọng như thông thường, như ngữ điệu của hai cô gái trong video này. Hiện tượng ngữ điệu đang nói tới được các nhà ngữ âm gọi bằng nhiều tên khác nhau như Uptalk, Upspeak, High Rising Terminal, v.v. Trong bài viết này tôi sẽ dùng từ Uptalk. Uptalk đặc biệt phổ biến ở giới trẻ, đã xuất hiện từ khá lâu, khoảng năm 1980 (theo Wells, 2006) và đang lan nhanh chóng qua tất cả các vùng miền của các nước nói tiếng Anh. Nếu quan sát bạn sẽ thấy rất nhiều người Việt nói tiếng Anh có sử dụng Uptalk, nhưng có thể còn có những điều cần biết về kiểu nói tiếng Anh "hợp mốt" này mà bạn chưa nghe nói.

"You must pronounce it ("education") as /edʒʊ'keɪ.ʃən/"

                                               
Many Vietnamese teachers of English, when teaching some English words (education, Tuesday, produce (v), produce (n), little, hate,letter, etc.) to students
(I was one of them), show their absolute certainty about one absolute way that these words must be pronounced, without noticing that pronunciation of English, as a component of this language, has always been changing.

In this entry, I put in a discussion by John Wells, a professor of Phonetics at UCL, current President of IPA, about what has happened to the considered standard English pronunciation RP during the last a hundred years.

Australian English: Nào mình cùng đi sang Úc!

 Người học tiếng Anh thường được nghe giáo viên của mình nhắc tới sự khác biệt giữa ngữ âm British English (Tiếng Anh Anh) và North American English (Tiếng Anh Bắc Mỹ), nhưng ít khi hơn nghe nói về Australian English (Tiếng Anh Úc, AE), tiếng Anh của đất nước có quan hệ hợp tác nhiều mặt với Việt Nam, đặc biệt về giáo dục. Trong bài này chúng ta cùng tìm hiểu một số đặc điểm ngữ âm của AE, hy vọng các bạn quan tâm thấy thú vị.

Nói chung, cách phát âm của người Úc gần cách phát âm của người Anh hơn cách phát âm của người Mỹ và Canada. Một vài điểm khác biệt có thể được chỉ ra như sau:

Ở vị trí của một nguyên âm yếu, nếu được chọn giữa /ɪ/ và /ə / người Úc có xu hướng chọn /ə /: valid /ˈvæl.əd/, boxes /ˈbɒksəz/.

Người Úc dùng ít âm chặn thanh môn (thanh môn trong cổ họng bị chặn, khép lại như khi phát âm thanh NGÃ, NẶNG, HỎI của tiếng Việt, tham khảo ở đây http://www.youtube.com/watch?v=edxwQK1zBxw&playnext=1&list=PLF67B72137CBF34BE) hơn người Anh. Khi /t/ ở giữa hai nguyên âm nó thường được hữu thanh hóa như cách người Mỹ, Canada phát âm: better /ˈbet̬.ɚ/.

Các nguyên âm /ɪ/, /e/ và /æ/ có xu hướng hẹp (khoang miệng mở hẹp) hơn trong tiếng Anh Anh. Âm /a:/ được người Úc phát âm với lưỡi lùi về sau ít hơn trong tiếng Anh Anh và Anh Mỹ. Nguyên âm đối /ɪə/ và /eə/ thì lần lược trở thành hầu như đồng âm với /i:/, và /e:/: here ~ he. Nguyên âm đôi /eɪ/ trở thành tương tự /ai/: face /fais/, hate /hait/ (xu hướng này cũng xuất hiện trong tiếng Anh Anh).

Tham Khảo:

J.C.Wells (1982). Accents of English. Cambridge: CUP.

Từ mới: Email và URLs

Đã bao giờ khi đọc địa chỉ e-mail, hay đường link một trang web bằng tiếng Anh cho một ai đó mà bạn không biết phải đọc các ký tự @, <#>, , v.v như thế nào chưa?

Khi công nghệ thông tin, đặc biệt là Internet phát triển, nhu cầu biết về loại “từ mới” đặc biệt này cũng nảy sinh, nhưng có khi bạn chẳng biết tra trong từ điển nào để tìm chúng. Trong bài viết ngắn này chúng ta hãy cùng tìm hiểu cách đọc một số ký tự phổ biến dùng trong địa chỉ E-mail và URLs (= địa chỉ website).

Trong địa chỉ e-mail @ được đọc là at (ở dạng phát âm mạnh /æt/ ). Dấu chấm <.> thì được đọc là dot, kể cả trong địa chỉ e-mail cũng như trong URLs. Dấu / thì được đọc là slash hoặc forward slash, còn <#> thì được đọc là hash (Tiếng Anh Anh) hoặc pound sign (Tiếng Anh Bắc Mỹ). Dấu <_> thì có thể được đọc là low dash, underscore, understrike, hoặc low line. Dấu <-> sẽ được phát âm là hyphen.

Như vậy minhmao.doan@equest.edu.vn được đọc là minhmao dot doan at equest dot edu dot vn. www.facebook.com/Leo_Messi sẽ được đọc là W W W dot facebook dot com slash Leo low dash Messi.

Tham khảo: J.C.Wells (2008). LDP. London: Pearson Longman.

The /l/ sound in /fi:ld/ pronounced by VTV News reporter

Vietnamese's Ngô Bảo Châu has just been awarded the priceless Field Medal, and I heard VTV News's reporter Diep Anh pronouncing Field as /fi:nd/. (http://www.youtube.com/watch?v=Li81L7xwio8)

Received Pronunciation traditionally has a clear /l/, which comes before a vowel, such as in late, love, look, etc. and a dark /ɫ/, which stands elsewhere, such as in milk, world, Bill, little, etc. It is this dark /ɫ/ that causes particular difficulty for many native Vietnamese speakers of English. Instead of producing it, they often replace it with /n/, and we have the /fi:nd/ Medal, like what our reporter has made, or produce an unidentifiable allophone, which appears to be a mixture of /r/ and /l/.  This happens obviously because Vietnamese does not have /l/ with this distribution.

English pronunciation has been changing, and one of those changes makes learning it easier for Vietnamese. When /l/ is in this position (the dark dark /l/, /ɫ/), it is now vocalized and becomes much the same as /o/, /u/, or /w/, so that /l/ in milk, world, Bill, little can be pronounced with absolutely no contact between the tongue tip and the alveolar ridge. Consequently, instead of saying /mɪlk/, we can now make it as /mɪok/, mɪuk/, or /mɪwk/. This is absolutely different from /l/ in late, look, clear, etc, where it precedes a vowel, and it is also as different as that from the  traditional /ɫ/.

Reference:

http://www.phon.ucl.ac.uk/home/wells/yorksdial-uni.htm